ИМИНЛЕК ҺӘМ ТӘРТИП САГЫНДА

Киләсе елда илебездә милиция органнары оешуга 100 ел тула. Халык иминлеге сагында торучы, гасырлык тарихы булган бу хезмәт районыбызда ничек үскән-ныгыган, анда кемнәр эшләгән? Район эчке эшләр бүлекчәсе музеенда сакланган язмалар, документлар, фотолар аша без әнә шуны күзаллап үтәргә булдык.

Казан губернасын­да милиция оешу 1918 елның маеннан ав­густына кадәр дәвам итә. Юридик яктан РСФСР Наркомюсты һәм НКВД Инструк­циясе белән ныгыты­лып, профессиональ совет милициясе 1918 елның 12 октябрендә формалаша.

Мәгълүм булганча, Әлки районы адми­нистратив-террито­риаль үзәк буларак 1930 елның 10 ав- густында оеша. Рай­он үзәге башта Түбән Әлки авылында була. Шуңа ул Әлки райо­ны дип атала да. Ул вакытта район Спас кантонына карый. Ә Спас өязе Казан гу­бернасына керә. 1937 елда район үзәге Ба­зарлы Матакка күчә. Чөнки Түбән Әлки авылында админист­ратив учреждениеләр урнашу өчен өстәмә биналар җитешми. Ә Базарлы Матакта җирле сәүдәгәрләр, купецлардан тартып алынган йортлар шак­тый була.

Соңрак - 1944-1960 елларда районның к ө н ь я к - к ө н б а т ы ш өлеше Кузнечиха районына, ә көньяк өлеше (1935-1960) Юхмачы районына ка­рый. Административ үзәкләрне эреләндерү башлангач, 1963 елның 1 февраленнән район Куйбышев районы составына кертелә. Ә 1965 елның 12 гыйнварыннан район кабат торгызы­ла. Актай елгасы бу­енда урнашкан Базар­лы Матак авылы аның үзәге булып кала.

Район эчке эшләр бүлекчәсе музеен­да сакланган доку­ментларга караган­да, 1922 елдан 1932 елга кадәр Кузнечиха һәм Әлки районна­ры милициясе белән Алексей Заминалов җитәкчелек иткән. Ул 1887 елда Алексеевск районының Ромо­дан авылында туган кеше була. 1942 елда Алексей Заминалов Бөек Ватан сугышына алына. 1943 елның 25 октябрендә ул фронт­та һәлак була.

1934-1936 елларда Әлки милициясе на­чальнигы булып Аб­дулла Абдулманов дигән кеше хезмәт итә. Ул 1899 елда Буа районының Әлки авы­лында туган.

Әлки районы бүленгән еллар­да бездәге милиция хезмәте турында му­зейда мәгълүматлар юк. Ә 1951-1953 ел­ларда Юхмачы рай­оны эчке эшләр бүлеге белән Гали Рәхмәтуллин дигән кеше идарә иткәне билгеле. Ул Казан­нан була, 1908 елгы, Бөек Ватан сугышын­да катнашкан. НКВД органнарында озак еллар уңышлы хезмәт куйган өчен Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнгән.

Әлки җирендә иминлек сагын­да торучы мили­ция хезмәте белән төрле елларда Вәли Хәлиуллин, Михаил Лукин, Сафа Габитов җитәкчелек иткәннәр. Ә 1963 елдан 1968 елга кадәр Әлки районы милиция бүлеге на­чальнигы Зиннур Си­багатов була. Ул 1936 елда Базарлы Матакта туган кеше.

1968-1973 еллар­да район эчке эшләр бүлеге җитәкчесе булып Әсхәт Хисмәтуллин хезмәт итә. Аны Хәлиулла Хәбибуллин алышты­ра һәм бу постны 1978 елга чаклы били. Ул Тукай районы кешесе була.

1978 елның авгус- тында Әлки милици­ясе начальнигы итеп Сәгыйть Сәгыйров билгеләнә. Ул бу хезмәтне 1983 елга кадәр башкара. Аннан соң (1983-1988 еллар­да) бүлекне Фикрат Хәйруллин җитәкли.

Әлки милиция бүлеге белән иң озак һәм нәтиҗәле җитәкчелек итүчеләрнең берсе - районыбызның Юк­сыл авылында туган Әмир Сабирҗанов. Ул 11 ел дәвамында рай­он эчке эшләр бүлеге башында торды.

Әмир Шакирҗан улы лаеклы ялга киткәч, әлеге постка Исрафил Гирфанов билгеләнә. Ул 2003 елга кадәр эшләде. Аннан 2007 елга чаклы бүлек белән Искәндәр Мин­галиев идарә итте. Аңа алмашка Алек­сандр Неволин килә (2007-2011 еллар). Ринат Билалов бары ел ярым эшли (2011- 2012). Аннан соң 2015 елга кадәр бүлек белән Сергей Ерыганов җитәкчелек итә.

2015 елның июленнән бирле район эчке эшләр бүлекчәсе Вячеслав Яковлев җ и т ә к ч е л е г е н д ә уңышлы гына эшләп килә.

Район эчке эшләр бүлекчәсендә төрле елларда нәтиҗәле хезмәт куйган, көчен, тәҗрибәсен, сәләтен халык иминлеген, хокук тәртибен сак- лауга багышлаган хезмәткәрләр ту­рында "Милиция оешуга - 100 ел" ру­брикасы астында чыгачак башка язма­ларда тулырак тукта­лырбыз.